fotopoulos

Για τον Μίμη Φωτόπουλο και την Ποιητική σύνθεση«Τα μπουλούκια»

Στον ήχο του Βαγγέλη Κολώνα
Και στον απόηχο του Δημήτρη Ποταμίτη
Εγκάρδια

Να στέκεται κανείς αριστερά και πάνω από την διάκριση αριστεράς και δεξιάς. Να στέκεται κανείς αριστερά… Κάτι τέτοιο είπε ο διανοητής Κώστας Αξελός για τους ζωντανούς οργανισμούς, ακόμα και για αυτούς που κάποτε υπήρξαν –ζώντες και τεθνεώτες– ανθρώπους της κουλτούρας αλλά και λαϊκούς, φτωχούς και πλούσιους. Αυτό ισχύει για μιλιούνια ηθοποιών. Και οι ηθοποιοί το είχαν πάρει πρέφα. Για αυτούς τους διανοητές από την εποχή των 150 χρόνων σύγχρονου ελληνικού θεάτρου και κάποια λιγότερα σύγχρονου ελληνικού σινεμά, αν και όχι παλιότερα, αυτών που ενσάρκωσαν αρχαία τραγωδία και το ρεπερτόριο του καιρού τους. Γιατί αν ο ηθοποιός είναι η μαγιά, ο σκηνοθέτης είναι ο ζυμωτής. Κάτι τέτοια πίστευε και ο Κάρολος Κουν. Για τις λαϊκές κυράτσες που κάποτε ενσάρκωσε η Γεωργία Βασιλειάδου, για τις πουτάνες τύπου Σπεράντζας Βρανά. Για τους αριστοκράτες αλήτες τύπου Αλέκου Αλεξανδράκη, αν και λίγο μετά. Για τους μάγκες τύπου Μίμη Φωτόπουλου. Μάγκες σ’ ένα ντεκαντάνς εποχής και όχι κλοσάρ. Αν και ντεκαντάνς και όχι κλοσάρ σε παγκόσμιο επίπεδο και μόνο σ’ αυτό, ήταν μόνο ο Όσκαρ Ουάιλτ. Λατερνατζήδες και κανταδόρους που στην προσωπική τους ζωή αγαπούσαν το κρασί και το χασίσι, έστω και αν το τελευταίο εντελώς επιπόλαια και περιστασιακά, αν όχι ως πράξη του καπνίζειν άλλα ως στάση ζωής και διανοητικής εφορίας.

Και ο Μίμης Φωτόπουλος, ορφανός και κουμουνιστής, αν και ορφανός σε χρόνους ανέχειας είχε τα βασικά. Φαίνεται ότι η ορφάνια τον σημάδεψε και αν μπομπότα δεν γνώρισε, αλλά κανονικό ψωμί και τυρί, ανδρώθηκε με της αξίες του Ουμανισμού. Και αποφάσισε να γίνει ηθοποιός. Σύχναζε στο καφενείο της οδού Ίωνος της Ομόνοιας, αυτό το προπολεμικό καφενείο που τώρα αντηχεί ως θρύλος. Εκεί όπου κλείνονταν οι θίασοι των Μπουλουκιών. Όπως τόσοι και τόσοι σε μια μυθική εποχή. Τότε που οι ήρωες του μετέπειτα σινεμά ήταν στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο καφενείο της οδού Ίωνος. Ακόμα και η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου πέρασε, πριν γίνει η γυναικεία κορωνίδα των στιχουργών. Και μεταπολεμικά μετακόμισε στο καφενείο των μουσικών. Επίσης στην Ομόνοια, στην οδό Σατωβριάνδου. Νέα η Ευτυχία ήταν και ηθοποιός, πριν γίνει ό,τι έγινε. Το μεγάφωνο της ψυχής των περιθωριακών Ελλήνων. Όπως και η Σωτηρία Μπέλλου, με μεγαλύτερες δυνατότητες αναγνώρισης από τα μέσα, λόγω ότι ζούσε σε χρυσές εποχές τηλεόρασης που στην μετακόμιση της στα άστρα γαλλική εφημερίδα την χαρακτήρισε “Παναγία των περιθωριακών Ελλήνων”, ήταν η τελευταία εκφορά του λόγου τους. Και όλοι αυτοί, ακόμα και η Σωτηρία, που πάντα τραγουδίστρια, σύχναζαν στο καφενείο της οδού Ίωνος. Για ένα ούζο, για ένα γλυκό του κουταλιού, μια κουβέντα με τους ομοίους. Και προσμονή, πολλή προσμονή για συμμετοχή σ’ ένα μπουλούκι, για ένα φτωχότατο μεροκάματο. Και τότε τα μπουλούκια ήταν σαν τα γυφτάκια. Όπου γης και πατρίς. Μακριά από αγαπημένα πρόσωπα. Για την φωνή του ηθοποιού που γδέρνει τον λαιμό. Για σάτιρα. Για λόγο Ποιητών, για… για… Γιατί για τον ηθοποιό έχει προτεραιότητα το σανίδι και μετά όλα τα άλλα.

Και ο Μίμης Φωτόπουλος, παράλληλα με την δουλειά του στα μπουλούκια, ως πνεύμα ανήσυχο και αλτρουιστικό, με θέρμη σ’ όλες της μορφές της τέχνης, πολύ πριν γίνει πρωταγωνιστής –μάγκας πρωταγωνιστής, αφήνοντας στους θεατές μια γεύση από σαμπανιζέ φιλιά– καταγράφει τις εμπειρίες του στα Μπουλούκια στην δεύτερη ποιητική του συλλογή. Και φυσικά δίνει τον ομώνυμο τίτλο: «Μπουλούκια». Γιατί ο Φωτόπουλος έκτος από την υποκριτική καταπιάστηκε και με άλλες τέχνες: συγγραφή θεάτρου και κολάζ με γραμματόσημα και φυσικά ποίηση. Απόλυτα μοναχικός πάντα, δεν συμπαθούσε τα γκαλά οποιασδήποτε εποχής. Αλλά με τα «Μπουλούκια» έγινε κάτι καλό και κακό, που στο χρόνο έκδοσης τους, το 1940, πέρασε εντελώς απαρατήρητο. Η πλήρης ημερομηνία έκδοσής τους ήταν η ιστορική πια, 28η Οκτωβρίου. Καταλαβαίνετε το γιατί. Ώσπου το ’42, δύο χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση, από μια σύμπτωση όπως αναφέρει ο ίδιος, δόθηκε σ’ ένα κρατικό διαγωνισμό και πήρε έπαινο. Τότε ακριβώς ξεκίνησε και η καριέρα του. Και το βιβλίο εξαντλήθηκε αμέσως. Κριτικές πολλές. Προεξέχουσα του ποιητή Μήτσου Παπανικολάου. Για τα «Μπουλούκια» την ποιητική σύνθεση του ηθοποιού Μίμη Φωτόπουλου. Τα «Μπουλούκια» τα αφιερωμένα στον Άγνωστο Ηθοποιό. Αυτά με την προμετωπίδα του Καρυωτάκη:

Του κόσμου η καταφρόνια τους βαραίνει
Και αυτοί περνούνε αλύγιστοι και ωχροί
Στην τραγική απάτη τους δομένοι
Που κάπου πέρα η Δόξα καρτερεί.

Για τις φιλοδοξίες της νεότητας, την θέρμη για προσφορά, για… για… Ώσπου η καταξίωση (τουλάχιστον στις επόμενες δεκαετίες) ήρθε από το σινεμά. Άλλο πράγμα το σανίδι. Έχεις χιλιάδες ζωές αλλά καμιά προσωπική που να έχει ελπίδα μόνιμης ευτυχίας. Για τα μπουλούκια έχουν γραφτεί πολλά. Για την ζωή των ηθοποιών σ’ αυτά. Για τα πάνω τους και τα κάτω τους. Γι’ αυτούς τους ηθοποιούς, τους ευτυχισμένους μπατίρηδες. Γι’ αυτούς που παρόλο που δεν είχαν που την κεφαλήν κλείναι, είχαν την τέχνη τους και ήταν ευτυχισμένοι μ’ αυτή. Πεζογραφία για τα μπουλούκια εκ των έσω υπάρχει και από την γραφίδα της Σπεράντζας Βρανά. Διδακτορικά έχουν γίνει… Και άλλα πολλά για μια μορφή και στάση στην υποκριτική φρέαρ αρτεσιανό… Ποίηση πάντα. Ποίηση όλα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s