nlek

Στην κ. Λία
Αγάπη αγνή

Αφορμή του κειμένου στάθηκε το βιβλίο του Αντωνέν Αρτώ, Η χώρα των Μάγων από τις εκδόσεις «Αιγόκερως».

«Όποιος τολμά να μιλά για τον Αρτώ χωρίς να παίρνει τα όπλα ενάντια στην γαμημένη φάρα των σταυρωτών του, είναι ή μπάτσος ή παππάς». Από αδέσποτη λεζάντα φωτογραφίας.

Αυτό το κομμάτι του φθαρτού ήταν κάποτε ο Αντωνέν Αρτώ. Ένας άνθρωπος που είχε σκοπό ζωής την αποκαθήλωση κάθε (γαμημένου) ιδανικού. Ερωτεύτηκε σαν άντρας και υπήρξε πότης, σαν άντρας. Κομπάρσα ηθοποιό ελληνικής καταγωγής για έρωτα μοιραίο, έγραψε μοιραία, τόσο όσο να αλλάξει την ρώτα του ευρωπαϊκού (και όχι μόνο) θεάτρου, μαστουρώθηκε μονήρης και με μάγους, άκουσε «το γιατί της δόνησής του». Έκανε ακριβώς αυτό: έγραψε και έσκισε γραπτά, είπε «στ’ αρχίδια μου» όταν του είπαν ότι έπασχε από καρκινικό όγκο και πέθανε στην σημαδιακή ηλικία των 53 ετών στα πόδια ενός κρεβατιού κάποιου ψυχικού σανατορίου της Γαλλίας. Όσο ακριβώς και η οπαδός των γραφτών του (γραφτών και όχι γραπτών), ελληνίδα ηθοποιού, σεναριογράφου και ποιήτριας, Κατερίνας Γώγου.

Αυτός που διαμόρφωσε Κουλτούρα, θεατρική και όχι μόνο Παιδεία, αλλά ουσιαστική Παιδεία και Κουλτούρα έτσι ακριβώς που στα «καθ’ ημάς» την εξέφραζε ο Χατζιδάκις μέσα από τα ολιγόλεπτα Σχόλια στο Τρίτο, στο ραδιοφωνικό αέρα της Κρατικής Ραδιοφωνίας και κατόπιν από τους εκδοτικούς «Εξάντας» (Τα σχόλια του Τρίτου) και «Ίκαρος» (Ο Καθρέπτης και το Μαχαίρι). Σχόλια εναντίον κάθε κουλτούρας που άπτεται τεχνοτροπίας. Έτσι και ο Αρτώ έγραψε, ηχογράφησε, έσκισε, τα είπε όλα…

Το Για να ξεμπερδεύουμε με την υπόθεση του Θεού, ραδιοφωνικό θεατρικό έργο, είχε την ίδια τύχη με Το Παιδί εγκληματίας του επίσης -αν και όχι αυτονόητα- Γάλλου, Ζαν Ζενέ. Απορρίφθηκαν και τα δύο από την εκπομπή «Δίνω λευκή Κάρτα». Η εκπομπή ήταν όχημα για καλλιτέχνες να παρουσιάσουν την δουλειά τους στο κοινό. Διευθυντές σωφρονιστηρίων, δικαστές και ψυχίατροι του δημοσίου αρνήθηκαν οποιαδήποτε απάντηση στα έργα αυτά (προφανώς και σε άλλα), έστω και ως ανοιχτός διάλογος. Ευτυχώς τα γραπτά σώθηκαν. Το αναφερθέν έργο του Αρτώ κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις «Αιγόκερως» και το επίσης αναφερθέν έργο του Ζενέ από τις εκδόσεις «Άγρα».

Αλλά ο Αρτώ, ως μεγαλύτερο θύμα της καπιταλιστικής ανηθικότητας (γιατί τίποτα στον καπιταλισμό και στο εμπόριο δεν έχει ηθική), αν και κατά την απλή αναλογική της νοημοσύνης, αθώο θύμα δεν υπάρχει (για να θυμηθούμε την Μαλβίνα Κάραλη), μπλεγμένος με ψυχιατρεία και τέτοιες μανούρες, -στην γλώσσα των τοξικομανών εκάντιο, (σαλαμοποίηση)- μέσα από το ψυχιατρείο γράφει τρεις σπουδαίες επιστολές: Στους Πρυτάνεις των Πανεπιστημίων, Στους Διευθυντές των τρελοκομείων και Στους Γιατρούς και τους Φαρμακολόγους, που χάρη στην θέρμη και στην αγάπη που έδειχνε στο πρόσωπο του Αρτώ, ο προσωπικός του γιατρός, ψυχίατρος Φερντιέρ, διασώζονται, ως δείγμα… Ως δείγμα του λόγου της Σούσανγκ Σόνταγκ: «μόνο οι τρελοί μπορούν να μιλήσουν ολοκληρωτικά…». Κάτι φυσικά που όλοι μας νιώθουμε/ξέρουμε αλλά το κρύβουμε έντρομοι από ενοχές. Κάτι τέτοια έλεγε και η Γώγου την περίοδο της ασυλοποιήσής της στο Δαφνί…

«Στους Πρυτάνεις των Πανεπιστημίων» ο Αρτώ γράφει ότι «μέσα από το κόσκινο των πτυχίων, βγαίνει μια χαμένη, μαραζωμένη νιότη». Και αυτό είναι αλήθεια πέρα ως πέρα. Φράση και Ουσία. Από τα μαθητικά μας χρόνια ακόμα. Γιατί δάσκαλοι και καθηγητάδες είναι στην πλειοψηφίας τους διεφθαρμένοι. Με φράγκα, κοινωνική καταξίωση, οικογένεια… Και πόσοι από μας από το Γυμνάσιο-Λύκειο δεν βγήκαμε γερασμένοι, και όσοι μπήκαν στο Πανεπιστήμιο το γήρας στο εξελικτικό βήμα της ζωής νομιμοποιήθηκε. Άλλα φταίνε και οι γονείς. Πέρα από τις χριστιανικές ηθικές οι περισσότεροι θέλουν σκότωμα. Γονείς και παιδιά έχουν γίνει μεγαλομανείς.

«Στους Διευθυντές των Τρελοκομείων» ο Αρτώ είναι καταπέλτης (όπως σε όλα, βέβαια). Και οι καριερίστες διευθυντές και τα απλά γιατρουδάκια που τώρα μαθαίνουν, οφείλουν την γνώση τους στους τρελούς, σε ’μας. Οι τρελοί, αν όχι όλοι, έχουν ένα μοναδικό προτέρημα που δεν το έχει ο τυπικός πληθυσμός. Μια γλώσσα αφασική. Το λέει και ο Γιώργος Χειμωνάς στα εκλαϊκευμένα (όπως τα θεωρούσε και ο ίδιος) δοκίμιά του για τον Λόγο. Και μέσα από την αφασική ομιλία μπορεί κανείς, αν έχει την θέρμη, την ευαισθησία και τα κότσια, να καταλάβει την καθαρή ποίηση, τον σουρεαλισμό και τον ψυχισμό του ανθρώπου ως γυμνή οντότητα. Γυμνή από τον κάθε ορισμό που του φόρτωσαν ως λάμψεις πολιτισμού.

«Στους Γιατρούς και στους Φαρμακολόγους» μπαίνει σε βαθειά νερά που για τους πολλούς θεωρούνται ρηχά. Ο λόγος για την ηρωίνη. Για την υγροποίηση του οπίου, αυτού του βάλσαμου για τις ψυχές των (πονεμένων) ανθρώπων, πλούσιων και φτωχών. Αν και στο κόσμο αυτό τον εντελώς γήινο δεν υπήρχε η παπαρούνα και αν οι φαρμακοβιομηχανίες δεν είχαν κατασκευάσει την ηρωίνη, την απόλυτη ξευτίλα, που κάποιοι την αγαπούν και την μισούν ταυτόχρονο και στην αρχή της χρήσης όλοι ανεξαιρέτως την προσκυνούν, αν και από πριν «σταυρωμένοι» (ό,τι σταυρώνεις το προσκυνάς, για να θυμηθούμε και την Νικολακοπούλου) κάτι άλλο θα είχαν εφεύρει ισάξιο στην εξύψωση και στην ζημία της ψυχής. Γιατί από μόνη της η ηρωίνη είναι εντελώς αθώα αν δεν υπήρχαν ηρωινομανείς. Οπότε, βαρύγδουπες αναλύσεις ακόμα και από ειδήμονες, με προσοχή.

[Σημείωση: Για το συγκεκριμένο χρησιμοποιήθηκε ο 11ος τόμος της σειράς της Μικρής Συλλογής των εκδόσεων «Δελφίνι«, που κυκλοφόρησε το 1995]

2 σκέψεις σχετικά με το “Αντονέν Αρτώ (Tρεις επιστολές και άλλα τραγικά) | Νίκος Λέκκας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s