lek

στα Ζάκια της Γαλήνης 
στους αλκοόλες της Κασταλίας
στα τρελά φιλαράκια μου
κομμάτια Ζωής…

Ο Ρώμος Φιλύρας είχε ένα παράπονο: Εξέφρασε την αηδία του για το γεγονός ότι το χατίρι της προσωπικής του φίλης, κορυφαίας τραγωδού, Μαρίκας Κοτοπούλη, έγινε. Ο Ιωάννης Οικονομόπουλος εκ Κιάτου, γεννηθείς το 1888 ήταν και επισήμως τρελός. Και τον έκλεισαν στο Δρομοκαΐτειο. Και η κορυφαία τραγωδός, καθ’ όλα ευαίσθητος άνθρωπος, δεν τον επισκέφτηκε ποτέ στα τόσα χρόνια του εγκλεισμού του. Όπως και η σχέση του «τρελού» Ιωάννη Οικονομόπουλου με τον κορυφαίο μποέμ ποιητή του Μεσοπολέμου Ρώμου Φιλύρα, δεν διαλευκάνθηκε ποτέ. Ούτε από τους ψυχιάτρους του εν λόγω ιδρύματος. Και ποιος μπορεί να πει ονομαστικά και με ακρίβεια σε τέτοιες περιπτώσεις το πόρισμά του; Άλλο ο τρελός και άλλο ο διανοούμενος. Τώρα τα γιατρουδάκια ποιον θεράπευσαν ή προσπάθησαν να θεραπεύσουν τον Ιωάννη ή τον Ρώμο, είναι άλλο θέμα. Και εκεί μέσα (Ρώμος, άρα Ιωάννης για τους γιατρούς) άφησαν την τελευταία τους πνοή. Στο 15χρόνο εγκλεισμό τους (1927- 1942). Και ο σταυρός της χριστιανοσύνης που κολλάν στους αποβιώσαντες χωρίς καν να τους ρωτήσουν έγραφε εκτός από την χρονολογία γεννήσεως και θανάτου, το όνομά του. ΙΩΑΝΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ και λίγο πιο κάτω μέσα σε παρένθεση (ΡΩΜΟΣ ΦΙΛΥΡΑΣ). Δηλαδή το προσωπείο δεν έγινε ποτέ πρόσωπο, αλλά το πρόσωπο εκπροσωπούσε και το προσωπείο. Τί δικαιοσύνη και αυτή…

Αλλά το πνεύμα Ρώμος Φιλύρας στις προσωρινές Ιάσεις του σχιζοφρενούς Ιωάννη Οικονομόπουλου, τον επισκεπτόταν. Και του υπαγόρευε κείμενα, ποιητικές πρόζες και ποιήματα. Και αν, αραιά και που, κάποιος «φίλος» θυμόταν τον Ρώμο και περνούσε λίγο χρόνο μαζί του στους αχανείς κήπους του ιδρύματος υποτίθεται για λόγους αναψυχής, έφευγε με πάκο χειρόγραφα, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων ήταν δυσανάγνωστες φράσεις του Ποιητή Φιλύρα, οι περισσότερες αδημοσίευτες. Χειρόγραφα σε κάθε λογής ευτελές χαρτί με μολύβι ή σπανιότερα με μελάνι…

Αν και ο Ιωάννης Οικονομόπουλος συμβιβάστηκε, ο Ρώμος Φιλύρας δεν το έκανε ποτέ. Παρέμεινε μέχρι τέλους ο αγνός επαναστάτης, ο μποέμ ποιητής, ο αγαπητός λόγιος των καφενείων, του θρυλικού Ζαχαράτου και του Μπάγειον, της αριστοκρατικής αλλά μποέμ τότε Ομόνοιας. Και αν τον Ιωάννη Οικονομόπουλο τον ξέχασαν και τον σκέπασαν οι εποχές, τον Ρώμο Φιλύρα που ακόμα και εν ζωή τον είχαν ρίξει στο σκότος, κάποιοι δεν το ξέχασαν. Τρανό παράδειγμα «ο συνάδερφός του» Κώστας Βαρνάλης. Και καμιά εποχή, όσο ακόμα υπάρχει τυπογραφία, δεν θα σκεπάσει τον Ρώμο Φιλύρα. Τον τρελό από σύφιλη, Ποιητή Ρώμο Φιλύρα.

Αλλά η μοίρα των ποιητών ήταν, είναι και θα είναι ακριβώς αυτή: Πάθη εν ζωή και μελλοντικοί αναγνώστες. Μελλοντικοί αναγνώστες για όσους είχαν την τύχη ή την θέρμη να κοινωνήσουν τον λόγο τους. Ο ποιητής πάντα κινδυνεύει από «αγαπημένους» και γνωρίζω «αγαπημένους» που εξαφάνισαν ύποπτα χειρόγραφα ακόμα και ολόκληρες μπομπίνες ταινιών. Αλλά όπως είναι γνωστό –μου το επισήμανε και ο Βαγγέλης– είναι πάντα υποκειμενικά τα όρια των άλλων σε θέματα, αγάπης, αυτογνωσίας και παραδοχής προς τις αλήθειες των ποιητών. Και φυσικά εμείς το παίζομαι Σκάρλετ Ο’ Χαρα. Άλλωστε, αύριο ξημερώνει μια καινούρια μέρα, ώστε να τα δεχτούν. Αν τα δεχτούν. Όπως και να ’χει, αγάπη και όλα τα άλλα νερό και αλάτι.

Και «Η ζωή μου εις το Δρομοκαΐτειον» μπλέκει αυτές της δύο περσόνες. Το βλέμμα του τρελού Ιωάννη Οικονομόπουλου υπό τα ματογυάλια του Ρώμου Φιλύρα. Ο Οικονομόπουλος παρατηρεί όλους αυτούς που η μοίρα τούς έριξε εκεί, υπό το ρομαντικό βλέμμα του Ποιητή Φιλύρα. Ο Οικονόμοπουλος, συνομιλεί με βασιλιάδες, μεγιστάνες, αρχηγούς κρατών, ακόμα και με πολλούς «Ύψιστους» και ο δανδής Φιλύρας, ακόμα και σε αξιολύπητες φάσεις της ζωής του, με κοστούμι και γραβατίνι, τα καταγράφει και δείχνει κατανόηση. Δέχεται αυτό που δεκαετίες μετά το αποτύπωσε η Μήτσορα: «Οι άρρωστες του μυαλού, μοιάζουν με τις αρρώστιες του στρειδιού». Το μαργαριτάρι είναι ένας κόκκος άμμου μέσα στο στρείδι, που το έκανε να αρρωστήσει. Και ο τότε όρος της ειδικότητας του «Φρενίατρου» είναι ταιριαστός. Γιατί ψυχίατροι λένε ότι είναι και οι παπάδες αν και οι περισσότεροι τρελοί κυκλοφορούν ως κοσμοκαλόγεροι.

Το «Η ζωή μου εις το Δρομοκαΐτειον» δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Καθημερινή, από τις 23 έως τις 29 Ιουνίου του 1929. Η δημοσίευση συνοδεύτηκε από τρεις φωτογραφίες του, τραβηγμένες στο ίδρυμα. Στη μία καθιστός μπροστά σ’ ένα τραπέζι και στις άλλες δύο όρθιος, πάντα αμπιγέ, με τα χέρια ακουμπισμένα στην πόρτα του ιδρύματος, σαν έγκλειστος που σέβεται τον εαυτό του. Το ολιγοσέλιδο αυτοβιογραφικό κείμενο ήταν χωρισμένο σε 12 κεφάλαιο. Όλο εξαίρετο.


[Σημείωση: Το κείμενο πρωτοδιαβάστηκε στον τόμο που εξέδωσε ο Τάσος Κόρφης το 1974 «Ρώμος Φιλύρας, Συμβολή στην ζωή και το έργο του», 70 από τα ποιήματα που έγραψε στο Ψυχιατρείο, συν το εν λόγω αφήγημα, εκδόσεις Πρόσπερος. Εξαντλημένο. Μια άλλη από τις εκδόσεις Καστανιώτη: Ρώμος Φιλύρας «Η ζωή μου εις το Δρομοκαϊτειον και άλλα αυτοβιογραφικά κείμενα» σε πρόλογο, φιλολογική επιμέλεια και επιλεγόμενα του Γιάννη Παπακώστα. Αυτό κυκλοφορεί. Μια άλλη προσέγγιση στο όλο έργο του από τον Νίκο Λέκκα υπάρχει στο περιοδικό «Φαρφουλάς» τεύχος 17 (Άνοιξη – Καλοκαίρι 2014) με τίτλο «Η ζωή θέλει Αλητεία…»]

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Η ζωή μου εις το Δρομοκαΐτειον, αναφορά στον Ρώμο Φιλύρα | Νίκος Λέκκας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s